Cybersecurity
De technologie die al het andere beschermt
Beveiligingsproducten bevinden zich op de meest bevoorrechte plekken in de infrastructuur van een organisatie. Daardoor is de vraag wie er zeggenschap over heeft, en onder welk recht, extra relevant.
Waarom beveiligingstechnologie een bijzonder geval is
De meeste software verwerkt gegevens. Beveiligingssoftware wordt vertrouwd om vrijwel alles te zien en te besturen. Om haar werk te doen, heeft ze doorgaans nodig:
- Vergaande rechten — endpointagents op kernelniveau van het besturingssysteem, identiteitssystemen die alle toegang verlenen, PAM-kluizen met beheerdersreferenties, firewalls die al het verkeer kunnen inspecteren en blokkeren.
- Een continu updatekanaal — signatures, detectiecontent en software-updates die de leverancier doorvoert, vaak automatisch.
- Telemetrie die naar buiten stroomt — events, bestanden en gedragsgegevens die ter analyse naar de cloud van de leverancier worden gestuurd.
- Toegang voor de leverancier — supportengineers, managed detection-diensten en licentie-back-ends.
Daarom is het redelijk om niet alleen te vragen hoe goed een beveiligingsproduct is, maar ook wie er uiteindelijk zeggenschap over heeft.
Een voorbeeld dat niet over nationaliteit gaat
Op 19 juli 2024 zorgde een foutieve content-update voor een veelgebruikt endpointbeveiligingsproduct ervoor dat volgens een schatting van Microsoft ongeveer 8,5 miljoen Windows-apparaten crashten. Luchtvaartmaatschappijen, ziekenhuizen en banken wereldwijd werden getroffen.1
De leverancier had geen kwade bedoelingen en het probleem werd snel gevonden. Maar het incident liet zien hoe het updatekanaal van één leverancier kritieke processen in veel landen tegelijk kan raken. Zeggenschap over dat kanaal is een strategische afhankelijkheid, waar de leverancier ook gevestigd is.
Hoe afhankelijk moeten Europese organisaties zijn van niet-Europese leveranciers voor de technologie die hun meest kritieke systemen beschermt?
Europese cybersecurityproducten zijn niet automatisch veiliger. Beveiliging hangt af van de kwaliteit van de engineering, veilige ontwikkelpraktijken, de omgang met kwetsbaarheden, transparantie en trackrecord. Het argument hier is beperkter: geografische, juridische, technologische en economische afhankelijkheid zijn echte risicofactoren en horen naast technische kwaliteit meegenomen te worden in risicobeoordelingen.
Lagen van afhankelijkheid in een beveiligingsproduct
“Europees” of “niet-Europees” is te simpel. Een product kan op de ene laag Europees zijn en op een andere afhankelijk. Breng elke laag afzonderlijk in kaart.
Gebieden van beveiligingstechnologie en hun soevereiniteitsvragen
Elk gebied heeft zijn eigen afhankelijkheidsprofiel. Gebruik de kernvraag als vertrekpunt voor uw beoordeling en bekijk daarna de Europese opties.
| Technologie | Waar het controle over heeft | Kernvraag over soevereiniteit |
|---|---|---|
| SIEM | Centrale log- en eventgegevens van de hele organisatie | Waar worden logs opgeslagen en geanalyseerd, en kan het platform volledig onder uw eigen zeggenschap draaien? |
| SOC-technologie | Workflows voor detectie, triage en respons | Kan uw SOC blijven werken als een cloud of managed service van een leverancier niet beschikbaar is? |
| EDR / XDR | Agents op kernelniveau op elk endpoint en elke server | Wie heeft zeggenschap over het updatekanaal en de functies voor respons op afstand? |
| Firewalls | Al het verkeer tussen netwerkzones en het internet | Zijn updates, beheer en licenties afhankelijk van de cloud van de leverancier? |
| Network Detection & Response | Volledig zicht op het netwerkverkeer | Worden metadata van het verkeer lokaal verwerkt of naar een externe cloud gestuurd? |
| OT-beveiliging | Zicht op en bescherming van industriële netwerken | Kan het volledig on-premises draaien in een gesegmenteerd of air-gapped netwerk? |
| ICS-monitoring | Passieve monitoring van industriële protocollen | Kunnen signatures en assetdatabases offline worden bijgewerkt? |
| PAM | Beheerdersreferenties en geprivilegieerde sessies | Wie zou in theorie toegang tot de kluis of het sleutelmateriaal kunnen afdwingen? |
| Veilige toegang op afstand | Externe toegang tot interne en OT-systemen | Loopt elke verbinding via de infrastructuur van de leverancier? |
| Identity & Access Management | Wie overal kan inloggen | Kan authenticatie doorgaan als de identiteitscloud niet beschikbaar is of de toegang wordt beperkt? |
| Kwetsbaarheidsbeheer | Kennis van al uw zwakke plekken | Waar wordt de lijst met uw ongepatchte systemen opgeslagen? |
| PKI | Vertrouwensankers voor apparaten, gebruikers en code | Wie bezit de rootsleutels, en in welke hardware? |
| Versleuteling | Vertrouwelijkheid van opgeslagen gegevens en gegevens in transit | Wie heeft zeggenschap over de sleutels — u of de dienstverlener? |
| E-mailbeveiliging | Alle inkomende en uitgaande e-mail | Waar wordt de inhoud van e-mail verwerkt en in quarantaine geplaatst? |
| Threat intelligence | Situationeel bewustzijn en attributie | Wiens perspectief en prioriteiten bepalen de informatie die u ontvangt? |
| Veilige samenwerking | Vertrouwelijke communicatie en documenten | Staat end-to-endversleuteling onder uw eigen zeggenschap, en waar worden de servers beheerd? |
| Cloudbeveiliging | Configuratie en workloads in de cloud | Voegt de tool een tweede afhankelijkheid toe bovenop die van de cloudaanbieder? |
| Back-up | Uw laatste verdedigingslinie tegen ransomware | Kunt u herstellen zonder de cloud, licentieserver of support van de leverancier? |
| Technologie voor incidentrespons | Forensisch onderzoek en inperking tijdens een crisis | Zijn tools en retainers beschikbaar wanneer u ze nodig hebt, onder een geschikte jurisdictie? |
Vier afhankelijkheden om aan uw risicobeoordeling toe te voegen
Risicokaders dekken al vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid. Afhankelijkheid van leveranciers wordt vaak alleen via contracten geregeld. Maak haar expliciet.
Geografisch
Waar bevinden zich de mensen, datacenters, updateservers en supportteams? Welke daarvan zitten buiten Europa?
Juridisch
Welke jurisdicties kunnen de leverancier dwingen gegevens te verstrekken, de dienstverlening op te schorten of de export te beperken?
Technologisch
Kunt u zonder de cloud van de leverancier werken, updaten en herstellen? Zijn formaten en protocollen open?
Economisch
Wat gebeurt er als de leverancier wordt overgenomen, zijn prijzen wijzigt, een productlijn stopzet of failliet gaat?
Op grond van de NIS2-richtlijn moeten essentiële en belangrijke entiteiten nu al aandacht besteden aan de beveiliging van de toeleveringsketen, inclusief de beveiligingsaspecten van de relaties met hun directe leveranciers.2 Overwegingen over soevereiniteit passen vanzelfsprekend binnen die bestaande verplichting — maar NIS2 verplicht niet tot het kopen van Europese producten. Zie regelgeving versus keuze.
OT & kritieke infrastructuur
Wanneer technologische afhankelijkheid een maatschappelijk risico wordt
In energie, water, telecom en transport is een probleem bij een leverancier niet alleen een bedrijfsprobleem. Het kan de openbare veiligheid en het functioneren van de samenleving raken.
Energie & elektriciteit
Netbesturing, onderstations, opwekking en decentrale energiebronnen.
Gas
Systemen voor transport, compressie, opslag en meting.
Water
Drinkwaterzuivering, afvalwater en hoogwaterbescherming.
Telecom
Kernnetwerken, radiotoegang en netwerkbeheer.
Transport
Spoorbeveiliging, verkeersmanagement, havens en luchtvaart.
Overheid
Openbaar bestuur, hulpdiensten en systemen die raken aan defensie.
Industrie
Maakindustrie, chemie en procesindustrie.
OT, ICS & SCADA
De besturingssystemen die fysieke processen aansturen — vaak tientallen jaren in gebruik.
Waarom soevereiniteit hier extra relevant is
- Lange levenscycli. OT-systemen blijven vaak 15 jaar of langer in gebruik — veel langer dan de gebruikelijke horizon van de strategie, het eigendom of de prijsstelling van een leverancier.
- Fysieke gevolgen. Beschikbaarheid en veiligheid staan voorop. Het verlies van toegang tot updates of support kan gevolgen hebben in de fysieke wereld.
- Gesegmenteerde netwerken. Veel OT-netwerken zijn geïsoleerd, of zouden dat moeten zijn. Producten die een permanente cloudverbinding vereisen, kunnen met dat ontwerp botsen.
- Regelgeving. Exploitanten in deze sectoren vallen onder de NIS2-richtlijn en, voor aangewezen kritieke entiteiten, onder de richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten (CER-richtlijn), die gericht zijn op weerbaarheid en continuïteit.23
- Geopolitiek. Exportcontroles, sancties en handelsconflicten kunnen de beschikbaarheid van technologie en updates beïnvloeden — een scenario waarop u zich moet voorbereiden, hoe onwaarschijnlijk het vandaag ook lijkt.
Scenario’s voor een stresstest
Toets elke kritieke leverancier aan deze scenario’s:
- De leverancier wordt overgenomen door een bedrijf uit een andere jurisdictie.
- Een overheid beperkt de export van de technologie of de updates ervan.
- De leverancier stopt met zijn on-premises versie ten gunste van SaaS.
- De clouddienst van de leverancier is een week lang niet beschikbaar.
- Het updatekanaal van de leverancier is gecompromitteerd.
- De leverancier gaat failliet.
Twaalf vragen voor leveranciers van OT en kritieke infrastructuur
- Kan het systeem werken zonder externe clouddienst?
- Kunnen beveiligingsupdates ook tijdens een geopolitieke verstoring nog worden verkregen?
- Wie heeft zeggenschap over de update-infrastructuur?
- Waar wordt de broncode onderhouden?
- Kan het product volledig on-premises worden gebruikt?
- Vereisen de licenties een permanente internetverbinding?
- Waar wordt telemetrie verwerkt?
- Kan de organisatie alle configuratie- en beveiligingsgegevens exporteren?
- Is er een alternatieve leverancier?
- Wat gebeurt er als de leverancier wordt overgenomen?
- Wat gebeurt er als een buitenlandse overheid de export van technologie beperkt?
- Welke jurisdictie is uiteindelijk van toepassing op de leverancier?
Geef de voorkeur aan producten die volledig on-premises en offline kunnen draaien; spiegel updates intern en valideer ze vóór uitrol; maak afspraken over source-code-escrow en langdurige supporttoezeggingen; eis open, gedocumenteerde protocollen en exportformaten; houd voor de meest kritieke functies een gekwalificeerde tweede leverancier achter de hand; en volg de IEC 62443-reeks voor industriële beveiliging.