Cyberbezpieczeństwo

Technologia, która chroni wszystko inne

Produkty bezpieczeństwa działają w najbardziej uprzywilejowanych punktach infrastruktury organizacji. Dlatego pytanie o to, kto je kontroluje i na podstawie jakiego prawa, jest szczególnie istotne.

Dlaczego technologie bezpieczeństwa to szczególny przypadek

Większość oprogramowania przetwarza dane. Oprogramowaniu bezpieczeństwa powierza się wgląd w niemal wszystko i kontrolę nad niemal wszystkim. Aby spełniać swoje zadanie, zazwyczaj potrzebuje ono:

  • Wysokich uprawnień — agentów ochrony punktów końcowych działających na poziomie jądra systemu operacyjnego, systemów tożsamości przyznających wszelki dostęp, sejfów PAM przechowujących poświadczenia administratorów, zapór sieciowych, które mogą analizować i blokować cały ruch.
  • Stałego kanału aktualizacji — sygnatur, treści detekcyjnych i aktualizacji oprogramowania przesyłanych przez producenta, często automatycznie.
  • Telemetrii wysyłanej na zewnątrz — zdarzeń, plików i danych behawioralnych przesyłanych do analizy w chmurze producenta.
  • Dostępu producenta — inżynierów wsparcia, usług zarządzanego wykrywania zagrożeń i systemów licencyjnych.

Dlatego zasadne jest pytanie nie tylko o to, jak dobry jest produkt bezpieczeństwa, ale także o to, kto ostatecznie go kontroluje.

Przykład, który nie dotyczy narodowości

19 lipca 2024 r. wadliwa aktualizacja treści szeroko stosowanego produktu do ochrony punktów końcowych spowodowała awarię około 8,5 mln urządzeń z systemem Windows, według szacunków Microsoftu. Skutki odczuły linie lotnicze, szpitale i banki na całym świecie.1

Producent nie działał w złej wierze, a problem szybko zidentyfikowano. Incydent pokazał jednak, jak kanał aktualizacji jednego producenta może jednocześnie wpłynąć na krytyczne operacje w wielu krajach. Kontrola nad tym kanałem jest zależnością strategiczną, niezależnie od tego, gdzie producent ma siedzibę.

Na ile europejskie organizacje powinny być zależne od dostawców spoza Europy w zakresie technologii, która chroni ich najbardziej krytyczne systemy?

Ważne zastrzeżenie

Europejskie produkty cyberbezpieczeństwa nie są automatycznie bezpieczniejsze. Bezpieczeństwo zależy od jakości inżynierii, praktyk bezpiecznego wytwarzania oprogramowania, obsługi podatności, przejrzystości i dotychczasowych osiągnięć. Argument jest tu węższy: zależność geograficzna, prawna, technologiczna i gospodarcza to realne czynniki ryzyka, które należy uwzględniać w ocenach ryzyka obok jakości technicznej.

Warstwy zależności w produkcie bezpieczeństwa

Podział na „europejskie” i „pozaeuropejskie” jest zbyt prosty. Produkt może być europejski w jednej warstwie i zależny w innej. Każdą warstwę należy przeanalizować osobno.

WłasnośćKto jest właścicielem dostawcy i jego spółki dominującej — założyciele, akcjonariusze spółki giełdowej, fundusz private equity, państwo?
JurysdykcjaPrawo którego państwa obowiązuje spółkę dominującą, w tym przepisy o zasięgu eksterytorialnym?
RozwójGdzie kod źródłowy jest pisany, utrzymywany i przeglądany?
Aktualizacje i podpisywanieKto obsługuje serwery aktualizacji i przechowuje klucze do podpisywania kodu?
Zaplecze chmuroweGdzie przetwarzana jest telemetria i kto eksploatuje infrastrukturę?
LicencjonowanieCzy produkt przestaje działać, jeśli nie może połączyć się z serwerem licencji?
Dostęp serwisowyZ których krajów personel wsparcia może uzyskać dostęp do Twojego środowiska?
Sprzęt i komponentyOd jakich chipów, urządzeń i bibliotek zewnętrznych zależy produkt?

Obszary technologii bezpieczeństwa i związane z nimi pytania o suwerenność

Każdy obszar ma własny profil zależności. Kluczowe pytanie warto potraktować jako punkt wyjścia do oceny, a następnie sprawdzić opcje europejskie.

Obszary technologii cyberbezpieczeństwa, co kontrolują i kluczowe pytanie o suwerenność dla każdego z nich
TechnologiaCo kontrolujeKluczowe pytanie o suwerenność
SIEMCentralne dane z logów i zdarzeń całej organizacjiGdzie logi są przechowywane i analizowane oraz czy platforma może działać w pełni pod Twoją kontrolą?
Technologia SOCProcesy wykrywania, selekcji i reagowaniaCzy Twój SOC może dalej działać, jeśli chmura producenta lub usługa zarządzana staną się niedostępne?
EDR / XDRAgenty działające na poziomie jądra na każdym punkcie końcowym i serwerzeKto kontroluje kanał aktualizacji i funkcje zdalnego reagowania?
Zapory siecioweCały ruch między strefami sieci a internetemCzy aktualizacje, zarządzanie i licencjonowanie zależą od chmury producenta?
Network Detection & ResponsePełny wgląd w ruch sieciowyCzy metadane ruchu są przetwarzane lokalnie, czy wysyłane do zewnętrznej chmury?
Bezpieczeństwo OTWidoczność i ochrona sieci przemysłowychCzy może działać w pełni lokalnie (on-premises) w sieci segmentowanej lub fizycznie odizolowanej (air gap)?
Monitoring ICSPasywny monitoring protokołów przemysłowychCzy sygnatury i bazy danych zasobów można aktualizować offline?
PAMPoświadczenia administratorów i sesje uprzywilejowaneKto teoretycznie mógłby wymusić dostęp do sejfu lub jego materiału kryptograficznego?
Bezpieczny dostęp zdalnyZewnętrzny dostęp do systemów wewnętrznych i OTCzy każde połączenie przechodzi przez infrastrukturę producenta?
Zarządzanie tożsamością i dostępemKto może zalogować się do wszystkiegoCzy uwierzytelnianie może działać dalej, jeśli chmura tożsamości jest niedostępna lub dostęp zostanie ograniczony?
Zarządzanie podatnościamiWiedza o wszystkich Twoich słabościachGdzie przechowywana jest lista Twoich niezałatanych systemów?
PKIKotwice zaufania dla urządzeń, użytkowników i koduKto przechowuje klucze główne i w jakim sprzęcie?
SzyfrowaniePoufność danych w spoczynku i w tranzycieKto kontroluje klucze — Ty czy usługodawca?
Bezpieczeństwo poczty e-mailCała poczta przychodząca i wychodzącaGdzie treść wiadomości jest przetwarzana i poddawana kwarantannie?
Analiza zagrożeń (threat intelligence)Świadomość sytuacyjna i atrybucjaCzyja perspektywa i czyje priorytety kształtują otrzymywane przez Ciebie informacje o zagrożeniach?
Bezpieczna współpracaPoufna komunikacja i dokumentyCzy szyfrowanie end-to-end jest pod Twoją kontrolą i gdzie eksploatowane są serwery?
Bezpieczeństwo chmuryKonfiguracja i obciążenia w chmurzeCzy narzędzie dodaje drugą zależność oprócz dostawcy chmury?
Kopie zapasoweOstatnia linia obrony przed ransomwareCzy możesz przywrócić dane bez chmury producenta, serwera licencji lub wsparcia?
Technologie reagowania na incydentyAnaliza śledcza i ograniczanie skutków w czasie kryzysuCzy narzędzia i umowy gotowości (retainer) są dostępne, gdy ich potrzebujesz, w odpowiedniej jurysdykcji?

Cztery zależności, które warto dodać do oceny ryzyka

Ramy zarządzania ryzykiem obejmują już poufność, integralność i dostępność. Zależność od dostawcy jest często uwzględniana jedynie w umowach. Należy ją ująć wprost.

Geograficzna

Gdzie znajdują się ludzie, centra danych, serwery aktualizacji i zespoły wsparcia? Które z nich są poza Europą?

Prawna

Które jurysdykcje mogą zmusić dostawcę do ujawnienia danych, zawieszenia usługi lub ograniczenia eksportu?

Technologiczna

Czy możesz eksploatować, aktualizować i przywracać systemy bez chmury dostawcy? Czy formaty i protokoły są otwarte?

Gospodarcza

Co się stanie, jeśli dostawca zostanie przejęty, zmieni ceny, zakończy linię produktów lub stanie się niewypłacalny?

Na mocy dyrektywy NIS 2 podmioty kluczowe i ważne muszą już zajmować się bezpieczeństwem łańcucha dostaw, w tym aspektami bezpieczeństwa relacji z bezpośrednimi dostawcami.2 Kwestie suwerenności w naturalny sposób wpisują się w ten istniejący obowiązek — ale dyrektywa NIS 2 nie wymaga kupowania rozwiązań europejskich. Zob. regulacje a wybór.

OT i infrastruktura krytyczna

Gdy zależność technologiczna staje się ryzykiem społecznym

W energetyce, gospodarce wodnej, telekomunikacji i transporcie problem z dostawcą nie jest wyłącznie problemem biznesowym. Może wpływać na bezpieczeństwo publiczne i funkcjonowanie społeczeństwa.

Energetyka i elektroenergetyka

Sterowanie siecią, stacje elektroenergetyczne, wytwarzanie i rozproszone zasoby energii.

Gaz

Systemy przesyłu, tłoczenia, magazynowania i pomiaru.

Woda

Uzdatnianie wody pitnej, ścieki i ochrona przeciwpowodziowa.

Telekomunikacja

Sieci szkieletowe, sieci dostępu radiowego i zarządzanie siecią.

Transport

Sterowanie ruchem kolejowym, zarządzanie ruchem, porty i lotnictwo.

Administracja publiczna

Administracja, służby ratunkowe i systemy powiązane z obronnością.

Przemysł

Produkcja, chemia i przemysł procesowy.

OT, ICS i SCADA

Systemy sterowania procesami fizycznymi — często eksploatowane przez dziesięciolecia.

Dlaczego suwerenność jest tu szczególnie istotna

  • Długie cykle życia. Systemy OT często pozostają w eksploatacji 15 lat lub dłużej — znacznie dłużej niż typowy horyzont strategii, struktury własności czy polityki cenowej producenta.
  • Skutki fizyczne. Dostępność i bezpieczeństwo mają pierwszeństwo. Utrata dostępu do aktualizacji lub wsparcia może mieć konsekwencje w świecie fizycznym.
  • Sieci segmentowane. Wiele sieci OT jest — lub powinno być — odizolowanych. Produkty wymagające stałego połączenia z chmurą mogą być sprzeczne z taką architekturą.
  • Regulacje. Operatorzy w tych sektorach podlegają dyrektywie NIS 2, a w przypadku wyznaczonych podmiotów krytycznych — także dyrektywie w sprawie odporności podmiotów krytycznych (CER), które koncentrują się na odporności i ciągłości działania.23
  • Geopolityka. Kontrola eksportu, sankcje i spory handlowe mogą wpływać na dostępność technologii i aktualizacji — to scenariusz, który należy zaplanować, nawet jeśli dziś wydaje się mało prawdopodobny.

Scenariusze testów warunków skrajnych

Przeanalizuj te scenariusze dla każdego krytycznego dostawcy:

  • Producent zostaje przejęty przez firmę z innej jurysdykcji.
  • Rząd ogranicza eksport technologii lub jej aktualizacji.
  • Producent wycofuje wersję lokalną (on-premises) na rzecz SaaS.
  • Usługa chmurowa producenta jest niedostępna przez tydzień.
  • Kanał aktualizacji producenta zostaje skompromitowany.
  • Producent staje się niewypłacalny.

Dwanaście pytań do dostawców rozwiązań OT i infrastruktury krytycznej

  1. Czy system może działać bez zewnętrznej usługi chmurowej?
  2. Czy aktualizacje bezpieczeństwa będą nadal dostępne w czasie zakłóceń geopolitycznych?
  3. Kto kontroluje infrastrukturę aktualizacji?
  4. Gdzie utrzymywany jest kod źródłowy?
  5. Czy produkt może być eksploatowany w pełni lokalnie (on-premises)?
  6. Czy licencjonowanie wymaga stałego połączenia z internetem?
  7. Gdzie przetwarzana jest telemetria?
  8. Czy organizacja może wyeksportować wszystkie dane konfiguracyjne i dane bezpieczeństwa?
  9. Czy istnieje alternatywny dostawca?
  10. Co się stanie, jeśli producent zostanie przejęty?
  11. Co się stanie, jeśli zagraniczny rząd ograniczy eksport technologii?
  12. Jakiej jurysdykcji ostatecznie podlega dostawca?
Praktyczne środki, które działają niezależnie od pochodzenia dostawcy

Preferuj produkty, które mogą działać w pełni lokalnie i offline; utrzymuj wewnętrzne kopie lustrzane aktualizacji i weryfikuj je przed wdrożeniem; negocjuj depozyt kodu źródłowego (escrow) i zobowiązania do długoterminowego wsparcia; wymagaj otwartych, udokumentowanych protokołów i formatów eksportu; utrzymuj zakwalifikowanego drugiego dostawcę dla najbardziej krytycznych funkcji; stosuj normy z serii IEC 62443 dotyczące bezpieczeństwa przemysłowego.