Waarom Europa
Soevereiniteit is het vermogen om te kiezen
Technologische soevereiniteit draait niet om zelfvoorziening of het sluiten van grenzen. Het gaat om het behouden van echte keuzemogelijkheden: kunnen beslissen, kunnen blijven draaien en van koers kunnen veranderen zonder afhankelijk te zijn van beslissingen die elders worden genomen.
Vier soorten soevereiniteit — en waarom ze verschillen
“Soevereiniteit” wordt vaak als één woord gebruikt voor vier verschillende dingen. Een dienst kan op het ene punt goed scoren en op het andere slecht.
Datasoevereiniteit
Wie heeft toegang tot onze gegevens, en onder welk recht?
Gegevens worden opgeslagen en verwerkt in overeenstemming met Europees recht, en geen buitenlandse overheid kan toegang ertoe afdwingen. De locatie van de gegevens maakt daar deel van uit, maar is niet het hele verhaal.
Technologische soevereiniteit
Begrijpen we de technologie, hebben we er zeggenschap over en kunnen we haar vervangen?
Europa heeft het vermogen om kritieke technologie te ontwikkelen, te onderhouden, te auditen en zo nodig te vervangen. Dat omvat broncode, intellectueel eigendom, technische vaardigheden en open standaarden.
Operationele soevereiniteit
Kunnen we doordraaien als de leverancier niet kan of wil helpen?
Bedrijfsvoering, updates, support en beheer kunnen onder uw eigen zeggenschap doorgaan, zonder afhankelijkheid van externe clouddiensten of buitenlands personeel.
Economische soevereiniteit
Waar hopen waarde, winst, banen en vermogen zich op?
Een gezonde Europese basis van bedrijven, investeerders en talent haalt waarde uit de Europese vraag en investeert die opnieuw in de volgende generatie technologie.
Waarom “gehost in Europa” een dienst niet soeverein maakt
Veel wereldwijde aanbieders bieden inmiddels EU-dataregio’s, EU-datagrenzen en “sovereign cloud”-producten aan. Dat zijn echte verbeteringen voor de locatie van gegevens en voor compliance. Maar de locatie van gegevens beantwoordt slechts één van vier vragen.
- Wie beheert de infrastructuur? Gegevens in een datacenter in Frankfurt kunnen nog steeds worden beheerd door een bedrijf waarvan het moederbedrijf onder het recht van een ander land valt.
- Welk recht geldt voor het moederbedrijf? Sommige wetten claimen zeggenschap over gegevens die een aanbieder beheert, ongeacht waar ze zijn opgeslagen. De Amerikaanse CLOUD Act is het bekendste voorbeeld.1
- Wie heeft zeggenschap over de software? Beslissingen over updates, functies, prijzen en end-of-life worden door de leverancier genomen.
- Kunt u vertrekken? Zonder overdraagbaarheid van gegevens en open standaarden geeft de locatie u geen keuzevrijheid.
Volgens de Amerikaanse CLOUD Act (2018) moet een aanbieder die onder Amerikaanse jurisdictie valt, voldoen aan Amerikaanse bevelen tot verstrekking van gegevens die hij “in bezit, in bewaring of onder zijn controle heeft, ongeacht of die communicatie, dat gegeven of die andere informatie zich binnen of buiten de Verenigde Staten bevindt”.1
Op 10 juni 2025 werd de directeur publieke en juridische zaken van Microsoft France onder ede door een onderzoekscommissie van de Franse Senaat gevraagd of hij kon garanderen dat gegevens van Franse burgers nooit zonder Franse toestemming aan Amerikaanse autoriteiten zouden worden doorgegeven na een Amerikaans bevel. Hij antwoordde: Non, je ne peux pas le garantir, mais, encore une fois, cela ne s'est encore jamais produit
(“Nee, dat kan ik niet garanderen, maar nogmaals, dat is nog nooit gebeurd”).2
Ter nuancering: het EU-recht biedt tegenwicht. Op grond van de AVG worden rechterlijke bevelen uit derde landen tot verstrekking van persoonsgegevens alleen erkend als ze gebaseerd zijn op een internationale overeenkomst,3 en de Dataverordening (Data Act) verplicht cloudaanbieders maatregelen te nemen tegen onrechtmatige toegang tot niet-persoonsgebonden gegevens vanuit derde landen.4 Microsoft heeft zich ook contractueel tegenover Europese regeringen verplicht om bevelen tot opschorting van zijn Europese clouddiensten aan te vechten.5 Deze maatregelen verkleinen het risico, maar ze leiden tot een conflict tussen rechtsstelsels, niet tot juridische immuniteit.
Vier vragen, vier lagen
Waar staan de gegevens?
GegevenslocatieEU-regio, datacenter in de EU
Wie beheert het?
BeheerOperator, beheerders, toegang voor support
Wie is de eigenaar?
ZeggenschapUiteindelijk moederbedrijf en zijn aandeelhouders
Welk recht is van toepassing?
JurisdictieInclusief wetten met extraterritoriale werking
Een dienst is slechts zo soeverein als de minst soevereine laag die voor uw risico van belang is.
Kernbegrippen in gewone taal
Digitale soevereiniteit
Het vermogen van een samenleving, organisatie of persoon om in de digitale wereld onafhankelijk en volgens eigen regels te handelen.
Technologische soevereiniteit
Het vermogen hebben om kritieke technologieën te ontwikkelen, te exploiteren en te vervangen, of ze uit meerdere betrouwbare bronnen te betrekken.
Strategische autonomie
Het vermogen om naar eigen prioriteiten te handelen, terwijl u er nog steeds voor kiest met partners samen te werken. Het betekent geen autarkie.
Cyberweerbaarheid
Het vermogen om cyberincidenten te voorkomen, te doorstaan en ervan te herstellen, ook incidenten die bij een leverancier beginnen.
Weerbaarheid van de toeleveringsketen
Niet afhankelijk zijn van één leverancier, land of component voor iets waar u niet zonder kunt.
Leveranciersafhankelijkheid
De kosten, risico’s en tijd die nodig zijn om bij een leverancier weg te gaan. Die nemen toe met propriëtaire formaten, diepe integratie en unieke vaardigheden.
Jurisdictie
Wiens rechtbanken, wetten en autoriteiten een bedrijf uiteindelijk kunnen dwingen iets te doen, of ermee te stoppen.
Extraterritoriale wetgeving
Wetten die buiten de grenzen van een land gelden, bijvoorbeeld voor gegevens die in het buitenland worden bewaard door een bedrijf dat onder die wet valt, of voor de export van technologie.
Intellectueel eigendom
Eigendom van code, octrooien en knowhow. Wie het IE bezit, beslist over licenties, roadmap en toegang tot de broncode.
Cloudafhankelijkheid
Afhankelijkheid van een cloudaanbieder voor infrastructuur, platformdiensten, identiteit of beheer, vaak op meer manieren dan zichtbaar is.
Vaardigheden en kennis
Technisch vermogen dat wordt opgebouwd door aan moeilijke problemen te werken. Vermogen dat niet wordt benut, verhuist doorgaans naar elders.
Europese R&D
Onderzoek en ontwikkeling die in Europa plaatsvinden, vaak gefinancierd met omzet van Europese klanten.
Technologie-ecosystemen
Het netwerk van bedrijven, investeerders, universiteiten, start-ups en specialisten die elkaar versterken.
Strategisch vermogen op lange termijn
Wat er overblijft na tien jaar aan beslissingen: de bedrijven, vaardigheden en opties waarop een continent daadwerkelijk kan terugvallen.
De Europese technologiestack: sterke punten en lacunes
Een eerlijk beeld helpt inkopers zich te richten op de gebieden waar Europese opties nu al realistisch zijn, en waar de afhankelijkheid voorlopig blijft bestaan.
Redactionele beoordeling van de beschikbaarheid van Europese opties voor typisch zakelijk gebruik, gebaseerd op de bedrijven in onze database en openbare informatie. Dit zijn geen marktaandeelcijfers.
Bedrijfsapplicaties
Sterke optiesEuropa herbergt enkele van de grootste leveranciers van bedrijfssoftware ter wereld, bijvoorbeeld op het gebied van ERP.
Beveiligingstools
Sterke optiesEr bestaan volwassen Europese leveranciers voor endpointbeveiliging, firewalls, PAM, NDR, SIEM, versleuteling, OT-beveiliging en kwetsbaarheidsbeheer.
Samenwerking & e-mail
Geloofwaardige optiesVolwassen open-source- en commerciële suites, waaronder initiatieven van de publieke sector. Integratiediepte en gewenning bij gebruikers zijn de grootste drempels.
Identiteit & toegang
Geloofwaardige optiesEr bestaan Europese leveranciers van IAM, PAM en authenticatie. Diepe integratie met dominante kantoorplatforms maakt overstappen lastiger.
Cloudinfrastructuur (IaaS)
Geloofwaardige optiesVeel Europese aanbieders bieden rekenkracht, opslag, Kubernetes en objectopslag. Het aanbod aan managed services is minder breed dan bij de grootste wereldwijde aanbieders.
Virtualisatie & platforms
Geloofwaardige optiesEuropese open-source virtualisatie- en Kubernetesplatforms worden in productie gebruikt.
Platformdiensten op hyperscale-niveau
BeperktPaaS op wereldschaal, AI-platforms en geavanceerde managed services zijn geconcentreerd bij een paar niet-Europese aanbieders.
Desktop- & mobiele besturingssystemen
BeperktEr bestaan Europese Linuxdistributies voor servers en sommige desktops. De gangbare desktop- en mobiele platforms zijn niet Europees.
Halfgeleiders & hardware
BeperktEuropa is sterk in apparatuur voor chipproductie en in gespecialiseerde chips, maar is voor de meest geavanceerde processors en voor de meeste servers en apparaten afhankelijk van anderen.
Waar de euro naartoe gaat: vijf leveranciersprofielen
Een niet-interactieve samenvatting van de €100-verkenner. Ze is kwalitatief en illustratief. In de praktijk hangt het af van de specifieke leverancier.
| Leveranciersprofiel | Banen & diensten | R&D & IE | Infrastructuur | Winst & zeggenschap |
|---|---|---|---|---|
| Europese leverancier, Europese stack | Grotendeels Europa | Grotendeels Europa | Grotendeels Europa | Grotendeels Europa (aandeelhouders kunnen overal zitten) |
| Europese leverancier op een niet-Europese cloud | Grotendeels Europa | Europese applicatie, niet-Europees platform | Gemengd | Gemengd: een deel van de omzet gaat naar platformkosten |
| Europese reseller van een niet-Europees product | Grotendeels Europa | Grotendeels buiten Europa | Hangt af van de implementatie | Marge lokaal, licentie-inkomsten en zeggenschap bij de leverancier |
| Niet-Europese leverancier met grote Europese activiteiten | Grotendeels Europa | Gemengd: vaak deels Europese R&D, IE elders ondergebracht | Gemengd: datacenters in de EU, zeggenschap bij het moederbedrijf | Grotendeels buiten Europa; belasting hangt af van de structuur |
| Open source met een Europese partner | Grotendeels Europa | Hangt af van de maintainers; open licentie | Uw eigen keuze | Omzet uit diensten lokaal; geen licentie-lock-in |
Onderbouwing
Wat de feiten zeggen
Geselecteerde, controleerbare uitspraken en gebeurtenissen. Waar mogelijk geven we de voorkeur aan primaire bronnen en citeren we ze in plaats van ze te parafraseren.
De Commissie: afhankelijkheden blijven aanzienlijk
“De afhankelijkheid van niet-EU-aanbieders blijft aanzienlijk op het gebied van clouddiensten, cybersecurity en andere strategische technologieën.”6
State of the Digital Decade 2026. Dezelfde publicatie verwijst naar een speciale Eurobarometer uit 2026: 85% steunt investeringen in in de EU ontwikkelde digitale infrastructuur en 82% is voorstander van minder afhankelijkheid van niet-EU-leveranciers.
Draghi: concentratie in de cloud
“Slechts drie Amerikaanse ‘hyperscalers’ zijn goed voor meer dan 65% van zowel de wereldwijde als de Europese cloudmarkt. De grootste Europese cloudaanbieder is goed voor slechts 2% van de EU-markt.”7
The Future of European Competitiveness, deel A, p. 24 (september 2024), met verwijzing naar marktgegevens van derden.
Draghi: een eerlijke nuance
“Het is te laat voor de EU om te proberen systematisch concurrenten te ontwikkelen voor de grote Amerikaanse cloudaanbieders … Om redenen van Europese soevereiniteit moet de EU er echter voor zorgen dat zij beschikt over een concurrerende eigen industrie die kan voorzien in de vraag naar ‘sovereign cloud’-oplossingen.”7
Deel A, p. 34. Op p. 24 voegt het rapport toe dat EU-bedrijven “voet aan de grond moeten houden op gebieden waar technologische soevereiniteit vereist is, zoals beveiliging en versleuteling”.
NIS2 noemt afhankelijkheid als risico
De NIS2-richtlijn noemt niet-technische risicofactoren in de toeleveringsketen, “zoals ongepaste beïnvloeding door een derde land van leveranciers en dienstverleners” en “mogelijke systemische verstoringen van de toelevering, met name in het geval van technologische lock-in of afhankelijkheid van aanbieders”.8
Richtlijn (EU) 2022/2555, overweging 90.
Overheden komen in actie
In april 2024 besloot Sleeswijk-Holstein LibreOffice tot standaard kantoorsoftware voor zijn deelstaatpersoneel te maken,9 en tegen oktober 2025 had de deelstaat meer dan 40.000 mailboxen naar open-sourcesoftware gemigreerd. De minister erkende dat er tijdens de migratie problemen waren.10 In juni 2025 kondigde het Deense ministerie van Digitalisering aan dat het Microsoft Office zou gaan vervangen door LibreOffice.11 Duitsland (openDesk) en Frankrijk (La Suite numérique) bieden open-source werkplekomgevingen aan voor overheidsorganisaties.1213
Een zaak die nog steeds wordt betwist
In mei 2025 meldde Associated Press, op basis van medewerkers van het Internationaal Strafhof (ICC), dat Microsoft na Amerikaanse sancties tegen de aanklager van het ICC diens e-mailadres had opgeheven.14 Microsoft ontkent dit: “Microsoft heeft op geen enkel moment zijn diensten aan het ICC beëindigd of opgeschort.”15 In oktober 2025 bevestigde het ICC dat het Microsoft Office vervangt door openDesk, zonder daar publiekelijk een reden voor te geven.16
We nemen deze zaak op omdat ze vaak wordt aangehaald. De feiten blijven omstreden, dus ze mag niet als bewijs worden gepresenteerd.
De Europese Commissie heeft verdere maatregelen voorgesteld, waaronder een herziene Cyberbeveiligingsverordening (Cybersecurity Act, januari 2026),17 een Tech Sovereignty Package met een Cloud and AI Development Act (juni 2026)18 en een Public Procurement Act met een kader voor Europese voorkeur (september 2026).19 Alle drie zijn voorstellen waarover het Europees Parlement en de Raad nog moeten onderhandelen. Zie regelgeving versus keuze.
De afwegingen, openlijk
Een geloofwaardig pleidooi voor Europese technologie moet erkennen waartegen het opboksen moet.
Amerikaanse bedrijven dragen bij in Europa
Niet-Europese technologiebedrijven hebben veel mensen in Europa in dienst, exploiteren Europese datacenters en R&D-centra en betalen hier belasting.
Toeleveringsketens zijn wereldwijd
Europese bedrijven gebruiken chips, componenten, bibliotheken en soms cloudplatforms van elders. Volledige onafhankelijkheid is voor niemand een realistisch doel.
Eigendom is internationaal
Europese bedrijven kunnen niet-Europese investeerders hebben, en ze kunnen worden overgenomen. Europees eigendom betekent niet automatisch technologische onafhankelijkheid.
Europees is niet automatisch veiliger
Beveiliging hangt af van engineering, processen en trackrecord, niet van een vlag.
Soms is het alternatief minder goed
In sommige categorieën zijn niet-Europese producten technisch superieur of completer. Doen alsof dat niet zo is, schaadt de geloofwaardigheid.
Overstapkosten zijn reëel
Migratie kost budget, personeelstijd en aandacht, en brengt operationele risico’s met zich mee. Plan haar waar het strategische voordeel dat rechtvaardigt.
Veelgehoorde argumenten over Europese technologie
Tien dingen die mensen in inkoopoverleggen zeggen, met genuanceerde antwoorden.
“Europese technologie is altijd duurder.”
Prijzen verschillen per categorie, per leverancier en per deal. Voor sommige producten, zoals eenvoudige rekenkracht, opslag of hosting, kunnen Europese catalogusprijzen concurrerend zijn. Andere Europese producten zijn duurder. De relevante vergelijking is die van de totale eigendomskosten: licenties, egresskosten, verplichte bundels, prijsverhogingen na lock-in en de kosten van vertrekken. Vergelijk echte offertes voor uw eigen eisen.
“Amerikaanse technologie is altijd technisch superieur.”
Op sommige gebieden, zoals platformdiensten op hyperscale-niveau en frontier-AI, lopen de grootste Amerikaanse aanbieders duidelijk voorop. Op andere, waaronder endpointbeveiliging, versleuteling, firewalls, PAM en OT-beveiliging, concurreren Europese leveranciers op hoog niveau en scoren ze regelmatig goed in onafhankelijke tests en certificeringen. Beoordeel elke categorie op haar eigen merites.
“Er zijn geen Europese alternatieven.”
Voor de meeste categorieën op het gebied van beveiliging, hosting, samenwerking en infrastructuur bestaan meerdere Europese opties. Onze database bevat er meer dan honderd. Op een paar gebieden, zoals de meest geavanceerde chips, de gangbare desktop- en mobiele besturingssystemen en de breedste hyperscaleplatforms, zijn de opties echt beperkt. “Geen Europees alternatief” moet een gedocumenteerde bevinding zijn, geen aanname.
“Onze gegevens worden in Europa gehost, dus de dienst is Europees.”
De locatie van gegevens is slechts één laag. De operator, het moederbedrijf en de toepasselijke jurisdictie zijn net zo belangrijk. Zie waarom hosting in de EU niet genoeg is.
“De leverancier heeft een Europees kantoor, dus het is een Europese leverancier.”
Een lokale dochteronderneming of verkoopkantoor verandert niets aan wie uiteindelijk zeggenschap heeft over het bedrijf, waar het IE ligt of welk recht op het moederbedrijf van toepassing is. Kijk naar het uiteindelijke moederbedrijf en de zeggenschap.
“Open source betekent automatisch digitale soevereiniteit.”
Open source geeft u het recht om de code in te zien, te draaien en aan te passen, en het vermindert licentie-lock-in. Maar soevereiniteit vereist ook het vermogen om de software te beheren en te onderhouden, aandacht voor wie het project onderhoudt, en een gezonde community. Open-sourcesoftware die door een niet-Europese aanbieder als dienst wordt aangeboden, biedt mogelijk weinig operationele soevereiniteit. Open source is een krachtig hulpmiddel, geen garantie.
“Europese software is automatisch veiliger.”
Herkomst bepaalt niet de kwaliteit van de beveiliging. Beoordeel veilige ontwikkeling, de omgang met kwetsbaarheden, certificeringen, transparantie en trackrecord. De Cyberweerbaarheidsverordening (Cyber Resilience Act, CRA) verhoogt het basisniveau voor alle producten op de EU-markt, waar ze ook vandaan komen.20 Het soevereiniteitsargument gaat over zeggenschap en afhankelijkheid, niet over inherente veiligheid.
“We zijn te klein om technologische soevereiniteit ertoe te laten doen.”
Een kleine organisatie verandert de markt niet in haar eentje, maar veel kleine beslissingen vormen samen de markt. Afhankelijkheidsrisico treft kleine organisaties ook direct: een prijsverhoging, een product dat wordt stopgezet of een cloudstoring raakt hen het hardst. Begin met een paar systemen die ertoe doen, zoals back-up, e-mailbeveiliging of samenwerking.
“Overstappen naar een andere leverancier is te duur.”
Overstappen kan duur zijn. Juist daarom moeten exitkosten vóór het tekenen worden meegewogen. Niet elk systeem hoeft over. Geef voorrang aan nieuwe aankopen, contractverlengingen en de meest kritieke afhankelijkheden, en neem exitmogelijkheden (gegevensexport, open standaarden) op in elk contract. EU-regels voor het overstappen tussen clouddiensten verlagen een aantal drempels.4
“Voor kritieke systemen telt alleen technische kwaliteit.”
Voor kritieke systemen is technische kwaliteit een voorwaarde. Maar continuïteit is ook een kwaliteitskenmerk: kunt u updates, support en licenties verkrijgen in elk denkbaar scenario, inclusief sancties, exportbeperkingen, een overname of het vertrek van een leverancier uit de markt? Voor kritieke systemen verdienen die risico’s meer gewicht, niet minder.